นิทานเรื่อง…โทษแห่งการอยู่ใกล้คนพาล

 

ณ เมืองพาราณสีเมื่อครั้งอดีตกาล  มีช้างเชือกหนึ่งนามว่า  “พลายมหิฬามุข”  พลายเชือกนี้เป็นช้างพระที่นั่งของพระเจ้าพรหมทัต  พระองค์โปรดปรานช้างเชือกนี้เป็นอย่างยิ่ง  เพราะนอกจากจะมีรูปร่างทีงดงามแล้วยังมีนิสัยเรียบร้อย  มีความประพฤติอยู่ในระเบียบวินัย

 

อยู่มาได้มีกลุ่มโจรได้มาปลูกเพิงอยู่ใกล้ๆ  กับโรงช้างมหิฬามุขอยู่  ในเวลากลางวันพวกโจรจะพากันหลับนอนอย่างเงียบ  ครั้นพอถึงกลางคืนก็จะนั่งคุยร่ำสุรากัน เรื่องที่คุยกันส่วนมากจะเป็นวีรกรรมของพวกมัน  เช่น  การเข่นฆ่าผู้คนเมื่อออกปล้น  การแสดงวาจาสามห้าวข่มขวัญผู้คน  การวางแผนออกปล้น

 

ทุกคืน  “พลายมหิฬามุข”  จะได้ยินการสนทนาอย่างดุเดือนเผ็ดร้อนจึงมีความเข้าใจผิดคิดว่าเป็นการสั่งสอน  เป็นเรื่องพึงปฏิบัติ  จึงหัดประพฤติตนให้มีนิสัยก้าวร้าว  มุทะลุ  โผงผาง  โดยมีเหล่าสำเนียงพวกโจรเป็นครู  จนในที่สุดพลายที่เคยเรียบร้อยเป็นพลายที่เกเร  เอาแต่ใจ  ไล่เหยียบ  และเอางวงฟาดผู้คนเป็นนิตย์

 

วันหนึ่ง  “พลายมหิฬามุข”  ได้อาละวาดอย่างรุนแรง  พังโรงช้าง  และไล่เหยียบควาญช้างตายไป  1 คน  ส่วนที่เหลือก็บาดเจ็บก็หลายคน  ควาญช้างที่รอดชีวิตจึงรีบเข้าเฝ้าพระเจ้าพรหมทัต พระองค์เป็นกังวลมากเพราะเป็นพลายเชือกโปรด  และก็ทรางเป็นหวงว่าราษฎรขะถูกเหยียบตายอีก  จึงมีพระราชโองการสั่งให้มหาอำมาตย์ไปสืบหาสาเหตุว่า  อะไรเป็นต้นเหตุให้พลายเชือกโปรดมีนิสัยเปลี่ยนไป

 

ในขั้นแรกนั้น  มหาอำมาตย์ได้ไปสืบความกับเหล่าบรรดาควาญช้างเพราะเป็นผู้ใกล้ชิดกับช้าง  อาจจะมีการเสี้ยมสอนให้เกเรแล้วหวังผลให้ภายหน้าก็เป็นได้  แต่ควาญช้างทุกคนได้ปฏิเสธว่าไม่มีใครสอนให้  “พลายมหิฬามุข” มีนิสัยเกเรเลย แต่ต่อมาได้ทราบเรื่องจากทหารเวรยามว่า  ได้ยินเสียงดังเอะอะ  หรือเสียงประทะอาวุธดังมาจากแถวๆ  โรงเลี้ยงช้างในยามค่ำคืน มหาอำมาตย์จึงได้จัดคนมาซุ้มดู  แล้วท่านก็ได้พบคำตอบว่าทำไมช้างที่อยู่ในเวียงวังตั้งแต่เล็ก  ช้างที่แสนเรียบร้อย  ทำไมมีนิสัยแปรเปลี่ยนไปได้

 

เมื่อท่านได้นำความขึ้นกราบทูลพระเจ้าพระพรหมทัตว่า  กลุ่มโจรที่มาปลูกเพลิงอยู่ใกล้โรงช้างนั่นเองที่ทำให้  “พลายมหิฬามุข”  เปลี่ยนแปลงไป พระเจ้าพรหมทัตจึงได้รับสั่งให้จับโจรเหล่านั้นมาลงโทษให้หมด  พร้อมทั้งให้ทหารยามเข้มงวดขึ้น  มหาอำมาตย์ได้กราบทูลว่าถึงพวกโจรจะถูกกำจัดไปแล้ว  แต่นิสัยเกเรก้าวร้าวก็ยังคงฝังอยู่ในตัวของ  “พลายมหิฬามุข”  หากต้องการให้กลับมาเป็นช้างเชือกเดิมที่มีนิสัยเรียบร้อย  ว่านอนสอนง่ายนั้นควรเชิญนักบวชผู้เคร่งครัดมาเทศนา  หรือสนทนาแลกเปลี่ยนความคิดเห็นหัวข้อธรรมใกล้ๆ  โรงเลี้ยงช้าง  เมื่อ  “พลายมหิฬามุข”  ได้ยินธรรม  หัวข้อต่างๆ  นานวันเข้านิสัยก็จะกลับมาเป็นเช่นเดิม

 

พระเจ้าพรหมทัตทรงพระราชทานอนุญาติให้ดำเนินการตามหา  อำมาตย์กราบทูล  และในเวลามิช้ามินาน  “พลายมหิฬามุข”  ก็กลับ  คืนสู่นิสัยเดิม  พระเจ้าพรหมทัตได้จัดงานเฉลิมฉลองรับขวัญอย่างเอิกเกริก

 

          จากชาดกเรื่องนี้มีแนวคิดตรงกับสำนวนสุภาษิตที่ว่า
          “คบคนพาล พาลพาไปหาผิด
          คบบัณฑิต  บัณฑิตพาไปหาผล”

 

Cr…นิทานชาดก